Yếu tố tiên quyết để khởi nghiệp thành công (P1)

Năm 2016 được chọn là “Năm quốc gia khởi nghiệp”, đó là tín hiệu đáng mừng cho những dự án khởi nghiệp tại Việt Nam. Hiện nay Chính phủ và toàn xã hội đang triển khai nhiều hoạt động, chính sách nhằm ủng hộ, khuyến khích và khơi dậy phong trào khởi nghiệp.

Ngoài ra, chúng ta còn những lợi thế về thị trường khi mở rộng giao thương với thế giới, sự phát triển của công nghệ và một thế hệ những nhà khởi nghiệp đam mê, tâm huyết, dám dấn thân lập nghiệp với niềm tin kinh doanh là con đường thực sự dẫn tới hạnh phúc và thành công. Bên cạnh những thuận lợi đó, có rất nhiều thách thức trong giai đoạn khởi nghiệp như chiến lược chưa hoàn thiện, chưa có thương hiệu, tài chính hạn hẹp, không tìm được đối tác phù hợp, không tuyển dụng và giữ chân được nhân sự đặc biệt là những người có tài, … Vậy đâu là những yếu tố chính giúp khởi nghiệp thành công, trong bài viết này tôi sẽ đề cập đến một yếu tố tiên quyết đó chính là Sứ mệnh và Tầm nhìn.

1. Những quan điểm về khởi nghiệp
Gần đây chúng đang tranh luận nhiều về các khái niệm “khởi nghiệp”, “startup”, “entrepreneur”, tuy nhiên vẫn chưa có câu trả lời cuối cùng do có nhiều quan điểm khác nhau cũng như là sự khác nhau về ngôn ngữ giữa tiếng Việt và tiếng Anh. Trong phạm vi bài viết này sẽ sử dụng từ “khởi nghiệp” hoàn toàn trong tiếng Việt và sẽ không liên hệ hoặc so sánh từ tương đương trong tiếng Anh.
Hiện tại theo thống kê và nghiên cứu của chúng tôi thì có hai luồng quan điểm chính về khởi nghiệp. Luồng quan điểm thứ nhất “khởi nghiệp” là tạo sự khác biệt, thậm chí dị biệt để mang tính đột phá. Trong quan điểm thứ nhất này tính đột phá là yếu tố tiên quyết, đó có thể là một công nghệ độc đáo thậm chí chưa hề có (ví dụ như điều khiển thiết bị bằng suy nghĩ hoặc mệnh lệnh bằng giọng nói), cũng có thể là mô hình kinh doanh hoàn toàn mới (ví dụ như Grab hay Uber). Bởi cần tính đột phá nên công nghệ là yếu tố sống còn trong quan điểm thứ nhất này, thông thường công nghệ đặc tính tiêu biểu của sản phẩm hoặc ngay cả khi sản phẩm không dựa nhiều vào công nghệ, thì cũng cần áp dụng công nghệ để đạt được mục tiêu. Luồng quan điểm thứ hai “khởi nghiệp” là tự làm công việc kinh doanh riêng, tự làm và tự quản lý. Trong luồng qua điểm thứ hai này thì “khởi nghiệp” là tạo ra giá trị có lợi cho người cho xã hội, cho khách hàng… “Khởi nghiệp” không quan trọng là tạo sự khách biệt mà là tự kinh doanh như mở một cửa hàng ốc, quán cafe, quán games, cửa hàng thời trang, siêu thị, trồng trọt thực phẩm sạch … “Khởi nghiệp” theo cả hai quan điểm, phần nhiều vẫn mang tư tưởng vừa làm chủ vừa làm nhân viên cho chính mình, thậm chí làm tất ăn cả.
Trong nghiên cứu này, chúng tôi sẽ bổ sung thêm một góc nhìn khác về “khởi nghiệp” và đây cũng là tư tưởng xuyên suốt bài viết. “Khởi nghiệp” không nhất thiết phải là sự khác biệt mà hoàn toàn có thể học hỏi những mô hình có sẵn. Cũng không có nghĩa là rập khuôn mà không có bất cứ sự khác biệt nào và cũng không phải là vừa làm chủ vừa làm nhân viên cho chính mình. Vậy đâu là sự khác biệt với hai luồng quan điểm phía trên? Đầu tiên chính là sự khác biệt giữa trước và trong khi khởi nghiệp ví dụ như khác biệt về tư tưởng nhân cách, vai trò và vị thế, trách nhiệm với công việc… trên hết đó là một sự nghiệp mới.

Bên cạnh đó là sự rõ ràng lợi ích, công bằng và cân bằng cho các bên liên quan: là khách hàng, đối tác, nhà đầu tư, nhân sự làm việc trong tổ chức, tổ chức, chính bản thân mình và cho xã hội. Về sản phẩm dịch vụ cũng hoàn toàn có thể có sự khác biệt ví dụ như: Một sản phẩm trò chơi có thể kết hợp với học online hoặc một quy trình luộc ốc đảm bảo ngon và có thể phòng ngừa bệnh loãng xương.
 
2. Hiện trang khởi nghiệp ở Việt Nam
Theo báo cáo các chỉ số khởi nghiệp Việt Nam 2014 thì tỷ lệ khởi sự kinh doanh ở Việt Nam năm 2014 vẫn thấp, chỉ đạt 2% thấp hơn nhiều so với mức bình quân ở các nước phát triển (12,4%). Chỉ có 39,4% người trưởng thành ở Việt Nam nhận thức có cơ hội để khởi sự kinh doanh và 58,2% người trưởng thành nhận thức là có năng lực kinh doanh, ở các nước phát triển con số này là 54,6% và 64,7%. Mặc dù ở Việt Nam, những doanh nhân thành công ngày càng được xã hội coi trọng (75,9%) và trở thành doanh nhân là nghề nghiệp đáng mơ ước của 67,2% người trưởng thành. Tuy nhiên với người trưởng thành ở Việt Nam chỉ có 18,2% có ý định khởi sự kinh doanh trong vòng 3 năm tới và có tới 50,1% lo sợ thất bại trong kinh doanh, con số này cách khá xa so với mức trung bình ở các nước phát triển dựa trên nguồn lực (40,2% và 31,4%). Báo cáo thường niên Doanh nghiệp Việt Nam 2015 trích dẫn Chỉ số khởi nghiệp toàn cầu 2015/2016 (GEM 2015/2016) do Hiệp hội các nhà nghiên cứu kinh doanh toàn cầu (GERA) công bố vào tháng 2/2016 cho thấy khởi nghiệp ở Việt Nam năm 2015 vẫn không thay đổi nhiều so với năm 2014. Những con số này cho thấy các doanh nhân ngày càng được cọi trọng và là niềm mơ ước, nhưng tỷ lệ dấn thân khởi nghiệp còn rất ít và tỷ lệ lo sợ thất bại trong kinh doanh vẫn còn khá cao. Chưa có một con số thống kê chính xác về tỷ lệ thành công hay thất bại của những khởi nghiệp tại Việt Nam, tuy nhiên tỷ lệ thất bại chắc chắn là con số không hề nhỏ. Vậy những rào cản nào khiến khởi nghiệp chưa thành công? Do đâu tỷ lệ dấn thân khởi nghiệp còn rất ít và tỷ lệ lo sợ thất bại trong kinh doanh vẫn còn khá cao?
Hiện nay đa số các dự án khởi nghiệp đều bắt đầu từ một vài yếu tố như tích lũy được tài chính, có được các mối quan hệ, có kinh nghiêm hay có ý tưởng. Nhưng phần lớn những người khởi nghiệp chưa rèn luyện cho mình năng lực lãnh đạo đủ ít nhất đủ để khởi sự kinh doanh. Những kiến thức trên sách vở hay báo chí phần nhiều là những trải nghiệm và phần lớn chúng ta chưa phân biệt hoặc hệ thống hóa được đâu là trải nghiệm, đâu là công thức. Ngoài ra cũng có nhiều ý kiến chưa chính xác ví dụ như: “Doanh nghiệp 3 năm sau mới thành công”, “Chấp nhận nghèo khó một thời gian dài”, “Khởi nghiệp theo cách mò mẫm” … những điều này khiến chúng ta hoảng loạn, tự điểm huyệt chính mình và không dám tin vào thành công khi khởi nghiệp.
Phải nhìn thẳng vào sự thật là khi khởi nghiệp phần lớn chúng ta đều chưa đủ năng lực, chúng ta cũng không có một công thức để khởi sự kinh doanh. Trong bài viết này tôi đề xuất tới một năng lực phải có, một công việc chắc chắn phải thực hiện, đó là một trong những yếu tố tiên quyết để khởi nghiệp thành công đó là xây dựng và tuyên bố Sứ mệnh, Tầm nhìn.

 

HRNguyen

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *