Đầu tuần này, có đứa còn nhắn “Em muốn xin nghỉ việc, nhưng hơi ngại công ty vì vừa nhận thưởng tết”. Hết tháng ăn chơi sang tháng cờ bạc rồi mà vẫn chưa “nộp đơn” thì chắc nhanh nhất phải qua tết Nguyên đán sang năm.
Một câu chuyện không mới, nhưng mỗi khi tết đến xuân về có một “làn sóng” nghỉ việc bất thường (giờ có vẻ nó đã trở thành bình thường), nhất là sau khi đã nhân đầy đủ thưởng cuối năm (hay thưởng tết). Nhiều người lao động tuy đã muốn có cơ hội công việc khác tốt hơn nhưng vẫn cố gắng chờ đợi “khoản thưởng tết” vì đã “cống hiến cả năm” rồi. Từ phía doanh nghiệp tìm mọi cách để tránh tình trạng này, thậm chí một số còn “truyền thông” đây là những trưởng hợp ”chơi không đẹp”, cho vào black list hay thậm chí cho họ là “vô ơn”. Bản chất mối quan hệ lao động được gắn bó bởi công việc, cam kết giữa các bên thể hiện qua hợp động (và các văn bản khác), các quy định của pháp luật và các nội quy, quy chế… của doanh nghiệp. Mặc dù trong các bài phát biểu, những bài viết, … nhiều cháu vẫn dám vén môi, đẫm nước mắt phát biểu hay cào bàn phím “công ty chúng ta là một gia đình”, nhưng bản chất quan hệ lao động đơn giản là việc mua bán, thế thôi. Thế nên các bạn cũng đừng tin vào những lời đường mật, những bài phát biểu đẫm nước mắt hay nhưng khái niệm như “công ty chúng ta là một gia đình”, “trải nghiệm nhân viên xuất sắc”…, hãy nhìn việc sa thải số lương lớn nhân viên của các công ty công nghệ hàng đầu trong thời gian vừa rồi. Doanh nghiệp là để kinh doanh, con người gắn bó dựa trên nền tảng công việc và các “giấy tờ pháp lý”, nên cứ không làm trái thì mọi việc không phải lăn tăn, kể cả thôi việc. Giờ nói đến chuyện lương thưởng, lương là tiền doanh nghiệp phải trả để người lao động làm việc theo thỏa thuận, pháp luật cũng cấm việc trừ lương (chỉ được phép khi người lao động làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị, tài sản…). Nói thế này cho dễ hiểu, việc trả lương nó cũng giống như ta hiệu thuốc mua cái bao cao su, phải trả tiền ngay và luôn, không thể chờ xem 9 tháng nữa hiệu quả thế nào lúc đấy mới trả được. À một số công ty có chính sách trả “lương KPI”, nhưng cũng có những điểm lợi bất cập hại, xin phép trao đổi vào thời điểm khác. Lại nói về thưởng, có nhiều loại thưởng để khuyến khích và ghi nhận người lao động. Thưởng thì không bắt buộc, luật cũng không quy định, có thì thưởng, không có thì thôi chả ai ép buộc, nhưng đã thưởng thì tức là ghi nhận sự cố gắng hay những đóng góp của nhân viên. Thưởng tết (hay có nơi vẫn gọi là tháng lương thứ 13) lịch sử cũng không biết từ bao giờ nhưng giờ có vẻ nó đã là trở thành “văn hóa” của người lao động và doanh nghiệp (tôi nghĩ có thể xuất phát từ các cơ quan nhà nước từ trước đây). Có vẻ nhiều nước trên thế giới không có văn hóa này, trước đây một sếp người Mỹ của tôi (ông này đi nhiều nơi) đã rất sốc về “văn hóa” này, ông nói “tao không thể hiểu chúng mày được hưởng chính sách tốt, nhận lương cao, có thành tích công ty thưởng ngay mà cứ kỳ nghỉ năm mới lại vẫn đòi tưởng thêm ít nhất 1 tháng lương”. Sau này, cứ mỗi đợt tết Nguyên đán, nhiều doanh nghiệp coi khoản thưởng này như sự ghi nhân sự đóng góp của nhân viên trong năm dương lịch trước đó. Khi nhận thưởng, thông thường nhân viên vẫn đang làm việc tại công ty, cho dù nhận thưởng xong họ xin nghỉ đúng luật và sòng phẳng, thì có gì là “chơi không đẹp” hay “vô ơn. Thưởng này là cho những đóng góp trước đó chứ có phải tạm ứng hay thưởng trước đâu (cũng có một số công ty có chính sách nhận một khoản trước để giữ chân nhân viên). Chúng ta đôi khi bị những định kiến xã hội chi phối, ví dụ thời Gen X, Gen Y thì việc quan hệ trước hôn nhân bị coi là một việc cấm hay vi phạm đạo đức, nhưng giờ Gen Z thích trải nghiệm và muốn khẳng định bản thân nên việc này trở nên bình thường, cũng không vì thế mà có thể nói Gen Z là sống buông thả. Hay khi yêu nhau rồi chia tay, con trai cũng bị nhiều chỉ trích hơn như “đồ phản bội”, “thằng Sở Khanh”,… nhưng đâu biết lúc xxx thì ai sướng hơn ai? Nói tóm lại thôi việc ở bất cứ thời điểm cũng thế, cũng sẽ “bình thường như cân đường hộp sữa”, sẽ chẳng có chuyện “vô ơn”, “chơi không đẹp” nào cả, vấn đề là hãy hành xử cho đúng luật và văn minh. Những người này còn đáng trân trọng hơn mấy đứa sáng đến công ty, chiều cắp đít về, trong giờ làm thì lướt Facebook, Tikktok suốt ngày trên Shopee để săn sale (mấy đứa này hay dọa nghỉ nhưng năm này qua năm khác không thấy làm đơn). Một lời khuyên trước khi nghỉ việc hãy cân nhắc kỹ, xem lại những lý do để mình đi đến quyết thôi việc. Bạn không còn động lực làm việc? Bạn thấy những mong muốn của bản thân công ty không đắp ứng được? Bạn bị xung đột về giá trị với công ty, lãnh đạo hay đồng nghiệp? Bạn có một con đường mới và muốn thay đổi? Dù lý do nào thì việc tuân thủ những quy định khi thôi việc như thòi gian báo trước, bàn giao công việc và tài sản v.v… cũng cần phải thực hiện một cách đúng luật và hành xử văn minh. Đến đàng hoàng – Đi đàng hoàng.
HRNguyen
