Đây là tương quan số giờ làm việc trung bình mỗi tuần và Mức lương trung bình mỗi tuần của người lao động của các nước OECD năm 2022 (OECD là Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế với 37 thành viên và Việt Nam không nằm trong tổ chức này).
1. Có thực mới vực được đạo Phần lớn các nước thuộc OECD đều là những nước hàng đầu thế giới về phát triển kinh tế cũng như năng suất lao động, các phúc lợi xã hội dành cho người dân cũng rất tốt. Có thể nhìn thấy rõ thời gian làm việc ít nhưng thu nhập người dân vẫn cao, vì vậy để đánh giá một doanh nghiệp có mang lại nhiều giá trị cho người lao động hay không có thể xem xét sự tương quan giữa thu nhập và số giờ làm việc. Nhưng để mang lại nhiều giá trị cho người lao động thì trước hết phải thành công về mặt kinh doanh, “có thực mới vực được đạo”.
2. Người dẫn đầu thường có tham vọng và coi trọng tài chính, vị thế. Có 2 điểm dữ liệu ngoại lệ là hai ông hàng xóm Mỹ và Mexico. Ở Mỹ thu nhập cao nhưng thời gian làm việc cũng không ít, có lẽ ngoài năng suất lao động cao thì người Mỹ cũng khá coi trọng về tài chính và vị thế dẫn đầu (số lượng tỷ phú tại Mỹ và tài sản của họ cũng nhiều nhất thế giới). Một số nước cũng có tham vọng và chăm chỉ như Mỹ như Hàn Quốc hay Israel hoặc ít hơn chút như Newzeland, Úc, Canada. Ở Mexico thì ngước lại, làm việc vất vả thời gian nhiều nhưng thu nhập chẳng được bao nhiêu (có lẽ vì thế mà thích vượt biên sang Mỹ). Trong doanh nghiệp cũng vậy, sẽ có những người làm việc hiệu quả, chăm chỉ luôn phấn đấu vươn lên, đây sẽ là những người dẫn đầu, đóng góp nhiều và rất cần cho tổ chức Những người này ngoài năng lực làm việc thì họ đều là những người có tham vọng, coi trong tài chính, vị thế. Ngược lại sẽ có những người năng suất làm việc thấp, kém hiệu quả, đây là những người cần hỗ trợ hoặc họ sẽ rời khỏi tổ chức. Cả 2 nhóm này đều không chiếm tỷ lệ lớn trong doanh nghiệp, nếu tỷ lệ những người nhóm đầu tiên tăng thì tổ chức sẽ phát triển mạnh và ngược lại. Nếu nhìn ra bên ngoài tổ chức, đừng hỏi sao tỷ lệ nghỉ việc của nhân viên cao, nhất là khi những công ty cùng ngành hoặc hàng xóm trả lương cao hơn.
3. Giá trị cho nhân viên nhiều chưa chắc đã tốt Mấy nước Tây Âu và Bắc Âu thu nhập cao mà làm khá ít, đặc biệt như Đức là nước rất phát triển nhưng có thời gian làm việc ít nhất. Trước đây mình có nghe câu chuyện về sự thất bại của Siemens khi chuyển nhà máy sản xuất thiết bị Y tế từ Mỹ sang Đức. Lý do thất bại là việc người Đức làm việc ít quá, thâm chí đến mùa World Cup thì nghỉ để đi xem luôn cả mấy tuần. Nguyên nhân chủ quan theo tôi là do họ đã phát triển lâu và có sự tích lũy lớn, năng suất lao động cũng cao, nhưng khác với Mỹ người dân những nước này chú trọng vào con người, tận hưởng cuộc sống và bảo vệ thiên nhiên. Nên về lâu dài, những nước này có thể sẽ bị tụt lại so với những nền kinh tế đang phát triển mạnh như Hàn Quốc hay Israel, nhưng có vẻ điều đó cũng không làm họ quá lo lắng. Trong doanh nghiệp cũng vậy, có một bộ phận nhân viên lão làng, có kinh nghiệm, năng lực và đã đóng góp nhiều cho tổ chức. Đến một thời điểm họ sẽ muốn tận hưởng thành quả hơn là việc chiến đấu cho tổ chức, từ những người dẫn dắt họ dần dần thụt lùi lại phía sau. Vì vậy khi giá trị mang lại cho nhân viên nhiều chưa chắc đã tốt cho sự phát triển của tổ chức. Những người này chỉ thực sự thay đổi khi có những tác động mạnh, một ruit ro lớn nhãn tiền hay một cú sốc nặng nào đó.
4. Bần cùng sinh đạo tặc Các nước Đông Âu làm chăm chỉ nhưng thu nhập lại thấp, nguyên nhân có lẽ do năng suất lao động còn thấp. Điều này cũng dễ hiểu khi họ không có nhiều tích lỹ giống như khôi Tây và Bắc Âu, phần khác có lẽ cũng do tình hình chính trị khi có những chuyển đổi. Có lẽ vì thế mà tình hình an ninh trật tự cũng có vẻ kém hơn, có nhiều tình trạng tội phạm hơn. Tại doanh nghiệp cũng có những nhân viên mới hoặc nhân viên trẻ chưa nhiều kinh nghiệm kỹ năng. Tuy nhiên mỗi người mang một nhiệm vụ khác nhau trong tổ chức, vì vậy những người này cần được sự hỗ trợ từ người khác và đặc biệt tổ chức đừng để họ bị túng thiếu, nếu không thì dễ làm những việc trái quy định, “bần cùng sinh đạo tặc”.
5. Xây dựng đội ngũ kế cận nếu không muốn “giữa đường đứt gánh Hai nước châu Á là Nhật Bản và Hàn Quốc, nếu như Nhật Bản gần giống như các nước Tây Âu thì Hà Quốc có vẻ vẫn nhiều tham vọng vươn lên. Với Nhật Bản giờ làm việc ít một phần do dân số đang gia đi, Hà Quốc cũng sẽ sớm đi vào vết bánh xe của Nhật nếu vẫn giữ tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới như hiện tại. Thế nên việc phát triển tổ chức và xây dựng đội ngũ kế cận là hết sức cần thiết, nếu không muốn “giữa đường đứt gánh”.
Bài học nào cho Việt Nam? Nếu Việt Nam muốn thời gian lao động giảm và thu nhập tăng lên theo tôi cốt lõi phải cải tiến năng suất lao động. Chúng ta vẫn hô hào phát triển công nghệ, cải tiến sán xuất, đổi mới công nghệ… cần tập trung tăng năng suất trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản, nghiên cứu phát triển … nhưng đụng đâu cũng vướng, việc gì cũng chung chung, chả cái gì cụ thể. Gần đây lại có những ý kiến cho răng người Việt lười, chỉ giỏi ăn chơi, nhậu nhẹt, chả phải chúng ta từ ngày đi học vẫn được dạy là người Việt chăm chỉ cần cù đó sao. Theo tôi có 2 vấn đề cần giải quyết: Thứ nhất là định hướng, các chính sách và việc vận hành quản lý nhà nước. Đây là vấn đề cốt lõi, một định hướng sai, một chính sách không phù hợp hay việc thực không đúng có thể trả giá cực đắt không chỉ với nền kinh tế mà là cả xã hội (chúng ta đã thấy rất rõ bài học này trong một vài năm vừa qua). Ngược lại nếu định hướng đúng, chính sách phù hợp, vận hành chuẩn thì mọi nguồn lực của xã hội sẽ hiệp lực để mang lại hiệu quả tối đa, từ dó sự phát triển sẽ diễn ra nhanh chóng. Thứ hai là thay đổi quan điểm về con người, lực lượng nòng cốt sang các thanh phần trí thức để xây dựng đất nước và cải tiến cơ chế sứ dụng, tạo động lực và phát triển họ. Những người này sẽ là những người tạo ra sản phẩm có chất xám và giá trị cao, tác động lớn đến việc thay đổi năng suất lao động. Còn góc nhìn của bạn thì sao? Hãy cho thêm ý kiến nhé.
HRNguyen
